खालिस्तान विद्रोहको कथा

‘पन्जाबी सुबे मेरा लास पर बनेगा’ –राजीव गान्धी इन्दिरा गान्धीको हत्या भएपछि उनका छोरा राजीव गान्धी भारतको प्रधानमन्त्री भएका थिए । इन्दिरा गान्धीले ‘र’ को योजनामा सवुर्ण मन्दिरमा छापामार्दा रगतको खोलो बगेको थियो । आफ्नी आमाको हत्यालगत्तै राजीवले ‘खालिस्तान मेरो लासमाथि बन्छ’ भनेका थिए । के हो त खालिस्तान विद्रोह ? यहाँ यसबारे सामान्य चर्चा […]

वर्गीय दृष्टिकोणकै प्रतिबिम्ब तीज

विषय प्रारम्भ आध्यात्मवादी दृष्टिकोणबाट निर्देशित काल्पनिक कथामा आधारित शासक वर्गीय सत्ता संरक्षणका लागि निर्माण गरिएको संस्कृतिको एउटा रूप हो तीज । सारमा शासकीय सत्ता टिकाइराख्ने उत्पीडित मूल रूपमा महिलामाथि लादिएको शोषणको दमनको हथकण्डा हो यो । सामन्तवादी मान्यताअनुसार महिलालाई दास, खेलौना, बच्चा जन्माउने मेसिन, यौनचाहना पूरा गर्ने उपकरण पितृसत्ताले बनाएको छ । पुँजीवादी मान्यताअनुसार उत्तरआधुनिकतावादी […]

दलाल पुँजीवादविरुद्ध मजदुर सङ्घर्ष

कुनै बेला उपत्यकामा मात्र झन्डै ४५ हजार मजदुर पार्टी सदस्य र लाखौँ मजदुरहरू पेसागत सङ्गठनको सदस्य रहेको तथ्य पेस गर्ने पुराना मजदुर सङ्घ, सङ्गठन र तिनका मजदुर नेताहरूले पार्टी नेतृत्वसामु सफेद झूटका दलिल पेस गर्थे । त्यस्ता मनगढन्ते रिपोर्टका आधारमा नेतृत्वले योजना निर्माण गर्दथ्यो जसले गर्दा उद्देश्य प्राप्त गर्न सकिँदैनथ्यो । फलस्वरूप आफ्नो आन्तरिक तथा […]

फासिवादी दमनको प्रतिरोध

प्रारम्भ ‘हरूवा गोरुको छेरुवा दाउ’ भनेझैँ केपी–पीकेको सामाजिक दलाल पँुजीवादी सरकार फासिवादी दमनको हथकण्डा प्रयोग गरेर आफ्नो आयु धानिरहेको छ । ‘भ्रम छर्ने र दबाब दिने’, ‘वार्ता र दमन’, ‘सर्वदलीय सहमति र दमन’ र अहिले ‘कडाइ र कन्ट्रोल’ जस्ता बासी रणनीतिहरूको प्रयोग गरिरहेको छ । इटलीको मुसोलिनी र जर्मनको हिटलरले विकास गरेको फासिवादको प्रयोग रुसको […]

राम जन्मभूमिको बेमौसमको बाजा

नेपाली समाजमा नेवारी समुदायको एउटा उखान चर्चित छ, ‘बेला न कुबेला बजी न्यौला ।’ यसको दुरुस्तै नेपाली अनुवाद त नमिल्न सक्छ तर यसको भावार्थचाहिँ बेला न कुबेला चिउरा खान्छु भनेर जिद्दी गर्ने पात्रको चरित्रसँग सम्बन्धित रहेको बुझ्न सकिन्छ । यतिबेला नेपाली जनता कोरोना सङ्क्रमणको त्रासले आहत छन् । मृतक र सङ्क्रमितको सङ्ख्या भयावह बनिरहेको छ […]

बर्मन बुढा : कम्युनिस्ट आन्दोलनका एक अथक योद्धा

२०७७ साल साउन ६ गते बीपीको र ७ गते पुष्पलाल स्मृति जयन्ती थियो । ६ गते बेलुका मलाई एउटा जरुरी खबर आयो, ‘बर्मन दाइलाई आज फेरि पाटन अस्पताल लगिएको छ । उहाँ अब जीवनको अन्तिम घडीमा हुनुहुन्छ ।’ त्यसको करिब ३/४ दिनअगाडि छोरीले खबर सुनाएकी थिइन्, ‘बर्मन पागो सिकिस्त हुनुहुन्छ । मागो र दिदीहरू सबै […]

अमेरिका जलिरहेछ, भारत बलिरहेछ

आज चेतना भएको कुनै पनि स्वाभिमानी मानिस वर्तमान सत्तासँग, सरकारसँग, सत्ताधारी पार्टीसँग सन्तुष्ट छैन । मानिस खोजिरहेछ समानता, स्वतन्त्रता र मुक्ति तर सत्ता र सरकारहरू दिइरहेछन्, लादिरहेछन् दासता, राष्ट्रघात, जनघात, अन्याय, अत्याचार, महँगी र विभेद । त्यसैले मानिस स्वतस्फूर्त रूपमा उत्रिएको छ विद्रोहमा र समातिरहेको छ रातो झन्डा । विद्रोही मानिस अरूले दयाले दिएको अमृत […]

थारू र चेपाङविरुद्ध सिंहदरबार

देशको कार्यकारी सत्ता सधैँ सामन्त र दलाल पुँजीपति वर्गको हातमा रहेको छ । त्यसले सीमान्तकृत समुदायका पक्षमा कहिल्यै ठोस काम गरेन । चितवनका मुख्य आदिबासी थारू, चेपाङ, दराई, बोटे, मुसहर समुदायलाई काठमाडौँस्थित सिंहदरबारले २०१४ सालदेखि नै युद्धको घोषणा गरेको छ । यो सानो लेखमा राज्यले नीतिगत र व्यावहारिक रूपमा कसरी शरणार्थी बनाइरहेको छ त ? […]

लकडाउन खुला : सरकारको असफलताको परिणाम

सरकारलाई लकडाउन गर्न मन लाग्यो गर्यो, मुड चल्यो खोल्यो । अचम्मित हुनुपर्ने कुरै छैन । ६ अर्ब बेरुजू गरेको सरकारले १० अर्ब कोरोनाकै नाममा खायो, केचाहिँ नौलो भयो ? न त कोभिड सङ्क्रमण न्यूनीकरण गर्ने योजना हो लकडाउन, न त जनताप्रति उत्तरदायी भएर लकडाउन भएको हो । स्वास्थ्य सामग्रीमै भ्रष्टाचार गर्न तल्लीन सरकारको काम गराइमा […]

राष्ट्रियता र एमसीसी परियोजना

एकातिर सोभियत सङ्घको दबदबा, अर्कोतिर एसियाको विशाल देश चीनमा समाजवादी क्रान्ति अवश्यम्भावी देखेपछि चीन र उसको छाललाई अवरोध (बेरियरको रूपमा) गर्न सन् १९४७ मा हिन्द रणनीति गठन गर्यो । तर चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङले ताजकिस्तान घोषणापत्र जारी गरेपछि पुँजीवादी संसार अत्तालियो । जहाँ सीले प्राचीन रेसम मार्गलाई ब्युँताउने रणनीति घोषणा गरेका थिए । ताजकिस्तान घोषणापछि […]